ΜΕ ΤΗΝ ΚΑΡΔΙΑ ΜΑΣ ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΙΤΟ

 

Η ομάδα «ΣΤΑ ΑΓΡΑΦΑ» στέλνει κι εφέτος τα χρόνια της πολλά στους φίλους από το Λεοντίτο και από τα άλλα χωριά της Αργιθέας που θα γιορτάσουν απόψε και αύριο τον προστάτη του χωριού τους, Άγιο Χαράλαμπο στο χιονισμένο Λεοντίτο, το χαμένο στην καρδιά των Αγράφων χωριό. 

«… Ήταν κάπως αλλιώς τα πράγματα πρόπερσι και σαν απόψε, παραμονή του Αγίου Χαραλάμπους πήγα με τον φίλο Λάμπρο Τσιβόλα στο Λεοντίτο όπου η κοινότητα της διασποράς προσπαθεί και το καταφέρνει με ιδιαίτερη επιτυχία να αναβιώνει την μεγαλύτερη γιορτή του χωριού και να ευχηθεί στους εορτάζοντες και εορτάζουσες που περισσεύουν σε αυτό το χωριό. 

Κατ’ εξαίρεση με τα άλλα χωριά των Αγράφων και της Αργιθέας, το Λεοντίτο γιόρταζε αυτή τη χειμωνιάτικη ημέρα γιατί οι κάτοικοί του δεν μετακινούνταν στον κάμπο επειδή είχαν μικρά κοπάδια και ασχολούνταν συστηματικά με τη γεωργία. Έτσι μέχρι πριν από 30 περίπου χρόνια κρατούσαν ζωντανό το Λεοντίτο. Σήμερα, έχει σχεδόν ερημώσει καθώς και παπα Χρήστος Αποστόλου κλείνει το μαγαζί που διατηρούσε στο χωριό και κατεβαίνει κι αυτός στον κάμπο. 

Οι Λεοντιτιώτες όμως, είτε ζουν στην Αθήνα, είτε στις πόλεις του θεσσαλικού κάμπου προσπαθούν και πηγαίνουν στο χωριό κάθε Σαββατοκύριακο κι έτσι, όποιος βρεθεί εκεί θα βρει τουλάχιστον κάποια πόρτα ανοιχτή και μια σόμπα να ζεσταθεί. Τα Σαββατοκύριακα πάλι, η οικογένεια του παπα Χρήστου ανοίγει το μαγαζί κι έτσι, χωριανοί και επισκέπτες βρίσκουν χώρο να ανταμώσουν και να διασκεδάσουν. 

Πέρσι λοιπόν, παρά το βαρύ χιόνι που είχε πέσει στην Οξιά, ο δρόμος ήταν ανοιχτός και προχωρήσαμε χωρίς δυσκολία προς το Λεοντίτο. Την παραμονή μετρήθηκαν στο χωριό, πάνω από 150 άτομα και όλοι συγκεντρώθηκαν στο μαγαζί για το μεγάλο γλέντι. Για το φαγητό είχαν φροντίσει όλες οι γυναίκες του χωριού και το τσίπουρο ήταν καλό και ντόπιο. Στην ορχήστρα, στα δυο βιολιά ήταν ο ονομαστός Κώστας Καλλιακούδας, ο γιός του Μιλτιάδης, στο σαντούρι ο Αντώνης Βασιλακάκος και τιμητικά πήρε θέση ο βετεράνος στο ντέφι (χειροποίητο μάλιστα) Σπύρος Δήμου ο οποίος μαζί με τη γυναίκα του Αγορίτσα είναι οι μοναδικοί κάτοικοι που μένουν όλο το χρόνο στο διπλανό Κουμπουριανά. 

Το γλέντι κράτησε μέχρι αργά τη νύχτα, αλλά όλοι το πρωί σηκώθηκαμε και περπάτησαμε το νέο χιονάκι που είχε πέσει τη νύχτα για να πάμε στο ανακαινισμένο υποδειγματικά μοναστηράκι του Αγίου Χαραλάμπους για τη λειτουργία την οποία τέλεσαν ο παπα Κώστας φυσικά, ο παπά Βασίλης Γυφτογιάννης ιερέας του διπλανού χωριού Σπυρέλο και ο σεβάσμιος παπά Ηλίας Νασιώκας. Μετά το τέλος της λειτουργίας, τα καλωσορίσματα στους καινούργιους επισκέπτες και τα χρόνια πολλά στους εορτάζοντες, όσοι έμειναν κάθισαν σε τραπέζι και μετά το φαγητό, αποχαιρετήθηκαν και έδωσαν ραντεβού για σήμερα που όπως μαθαίνω, έχει κι εφέτος το χιονάκι του και θα δώσει πάλι την ομορφιά του. 

 

 

Η ΠΙΤΤΑ ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ

Ο παπα Σωτήρης ευλογεί την πίτα του Συλλόγου στη βεράντα

Η κοπή της πίτας είναι στην αρχή κάθε χρόνου η αφορμή να συναντηθούν είτε στα γραφεία τους αν διαθέτουν ή σε κάποια άλλη αίθουσα τα μέλη ενός συλλόγου, να ευχηθούν ο ένας στο άλλο καλή χρονιά και βεβαίως ευόδωση των στόχων που έχει ο δικός τους Σύλλογος.

Έτσι λοιπόν, μέρες σαν τη σημερινή σε κάθε σημείο της πόλης οι απανταχού Συνέλληνες βρίσκονται ανάμεσα στους συγχωριανούς τους, ευλογούνται από κάποιον ιερέα αν υπάρχει εύκαιρος και μετά την κλασσική αγωνία για το φλουρί της πίτας πίνουν κανένα καφέ ή τσιπουράκι και πιάνουν την κουβέντα για τα δικά τους και όσα μαθαίνουν από το χωριό. Συνήθως δε συζητάνε και τις τελευταίες λεπτομέρειες για τον ετήσιο χορό ή τη συνεστίαση, γεγονότα που αποτελούν την κορυφαία εκδήλωση του κάθε Συλλόγου στην Αθήνα.

Η πρόεδρος του Συλλόγου Έλλη Γατή, καλωσορίζει τους Αγραφιώτες

Έτσι έγινε και σήμερα το πρωί στα γραφεία του Συλλόγου των Αγράφων Ευρυτανίας στην Αθήνα που στεγάζονται στο υψηλότερο όροφο του κτιρίου στην οδό Τζωρτζ 24, στην πλατεία Κάννιγκος. Παρά την πρόκληση της χειμερινής αιθρίας που υπαγόρευε άλλες βόλτες, ο κόσμος που ήρθε ήταν αρκετός κι έτσι οι ευλογίες από τον παπα - Σωτήρη Σαλαμούρα που ήρθε από τα Άγραφα γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο έγιναν στη βεράντα όπου η θέα προς τις ταράτσες με τους απαστράπτοντες από τον ήλιο ηλιακούς θερμοσίφωνες ήταν εντυπωσιακή. Το γεγονός δεν πέρασε απαρατήρητο από τους Αγραφιώτες και το σχόλιο που άρεσε σε όλους ήταν πως αυτοί που ήταν μαθημένοι από τις ψηλές κορφές, μόνο σε τέτοια αετοφωλιά της Αθήνας θα μπορούσαν να φωλιάσουν το σύλλογό τους.

Αφού λοιπόν ο παπα Σωτήρης ευλόγησε την πίτα η δραστήρια πρόεδρος του Συλλόγου Έλλη Γατή μοίρασε τα κομμάτια στους παρευρισκόμενους και τυχερός αναδείχθηκε ο Κώστας Τσιώλης, πρόεδρος του Συλλόγου των Μεγάλων Βραγγιανών. Το επιτίμιο του νομίσματος που μας εντυπωσίασε όλους για την πρωτοτυπία του ήταν ένα γεύμα για δυο άτομα στο ξενοδοχείο «Χίλτον», ενθουσίασε τον αγαπητό μας Κώστα.

Η πίτα ήταν η αφορμή για την χθεσινή γιορτή των Αγραφιωτών

Σε όσο χρόνο ψάχναμε το φλουρί στη βεράντα, η πρόεδρος πήρε το λόγο και ευχαρίστησε όλους όσους τίμησαν την ωραία γιορτή του Συλλόγου, μίλησε για τα σχέδια τους και τη μεγάλη γιορτή τον Δεκαπενταύγουστο στα Άγραφα καθώς και για ορισμένα πράγματα που έπρεπε να ακούσει ο δήμαρχος Αγράφων Χρήστος Μπούρας καθώς και ο προηγούμενός του Βαγγέλης Κατσιφός. Ο δήμαρχος απάντησε σε ότι έπρεπε και ανέπτυξε για λίγο και τις δικές του θέσεις καθώς και την άποψη του Δήμου ενόψει του σχεδίο «Καλλικράτης». Ακολούθως το λόγο πήρε εκ μέρους της «Πανευρυτανικής Ένωσης» ο Βασίλης Σιορόκος ο οποίος αναφέρθηκε κυρίως στην οργάνωση της παρουσίασης της δίτομης έκδοσης των πρακτικών του Α’ Συνεδρίου «Τα Άγραφα στη διαδρομή της Ιστορίας» που έγινε τον Αύγουστο του 2008 στα Άγραφα και για την πραγματοποίησή της η οποία θα γίνει στην μεγάλη αίθουσα της Παλιάς Βουλής, θα ανακοινωθεί σύντομα ημερομηνία.

Η πρόεδρος Έλλγ Γατή με τον τυχερό της πίττας, Κώστα Τσιώλη

Έτσι ο Σύλλογος των Αγράφων Ευρυτανίας έκανε με τη σημερινή ωραία γιορτή ποδαρικό στο νέο χρόνο που παρά τις όποιες δυσκολίες προτάσσει η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας, κάποια πράγματα πρέπει να γίνουν γιατί αλλιώς τα Άγραφα θα περάσουν πάλι «στα Άγραφα» της ελληνικής πραγματικότητας.

ΘΑ ΣΩΣΕΙ ΠΛΑΙ Η ΠΙΝΔΟΣ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ;

Μέχρι τα χρόνια κατά τα οποία διέτρεξε την Πίνδο ο Πατρο – Κοσμάς, οι άνθρωποι ένιωθαν τον κόσμο γύρω τους σαν φυλακή. Για να γλυτώσουν, είχαν τρυπώσει στα ρέματα και κούρνιαζαν στις πλαγιές πάνω από τα ποτάμια. Από τη στιγμή όμως που ο Άγιος των Σκλάβων ευλόγησε τα βουνά, αμέσως έπεσαν τα σίδερα που τους κρατούσαν δεμένους και, ως εκ θαύματος, μπροστά τους οι γιδόστρατες έγιναν πλατιά μονοπάτια και οι λυσιές στα ποτάμια, γέφυρες τρανές που οδηγούσαν στις μεγάλες στράτες του κόσμου.
Έσκυψαν τότε οι ακατάδεχτες κορυφές, κοίταξαν μέσα στα φτωχοκάλυβα και είδαν πως εκείνος ο κόσμος, που μαράζωνε πεινασμένος μέσα στα καπνισμένα δωμάτια, μπορούσε να τραβήξει ψηλά. Έτσι του καλλιέργησαν την ελπίδα και του δίδαξαν την αποκοτιά της ελευθερίας. Τότε κατάλαβαν οι άνθρωποι πως η μοίρα τους δεν ήταν να ζουν τρομαγμένοι, και σήκωσαν ψηλά το κεφάλι τους, όπως οι πέρδικες όταν δροσίζουν το λαρύγγι τους, για να ευχαριστήσουν το Θεό. Κοίταξαν ψηλά τις κορυφές, τις πάτησαν, τις έκαναν και τραγούδι: Ένα τραγούδι που στο εξής θα συντρόφευε για πάντα τη ζωή τους και θα ενέπνεε όλους τους αγώνες τους…

[Το κείμενο και η φωτογραφία προέρχονται από το βιβλίο μου "ΟΡΕΙΝΗ ΠΑΤΡΙΔΑ - Στον Άσπρο, στην Πίνδο" που κυκλοφόρησε το 2007 και είναι έκδοση της Διευρυμένης Κοινότητας Νεράιδας Τρικάλων].

ΟΙ ΦΡΟΝΤΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΠΛΑΤΑΝΟΥ

ΣΤΟ ΛΕΟΝΤΙΤΟ ΤΗΣ ΑΡΓΙΘΕΑΣ

Είναι σίγουρα από τα μεγαλύτερα δέντρα που απαντώνται στην ελληνική φύση, ο πλάτανος που φύτρωσε κάποτε σε ένα σημείο του χωριού Λεοντίτο της Αργιθέας και όταν μεγάλωσε, στη σκιά του έφτιαξαν την πλατεία του χωριού και άνοιξαν και μαγαζιά να μαζεύεται ο κόσμος. Είναι τόσο παλιός, τόσο που κάτω από τα κλαδιά του λέει η τοπική ιστορία πως έκαναν σύναξη οι κλεφταρματωλοί πριν ακόμα από την επανάσταση του 1821 και ο Γεώργιος Καραϊσκάκης εκεί είχε για πολύ καιρό το λημέρι του και το στρατηγείο του.

Με το δίκιο τους καμαρώνουν στο Λεοντίτο τον μεγάλο πλάτανο που ισκιώνει την πλατεία και χαίρονται τη δροσιά του.

Έτσι λένε στο Λεοντίτο και καμαρώνουν για αυτό το μνημείο του τόπου τους που το ύψος του ξεπερνά τα 35 μέτρα, η δε ηλικία του υπολογίζεται σε περισσότερα από 500 χρόνια και αποτελεί ένα σημαντικό πόλο έλξης για επισκέπτες από όλη την Αργιθέα και την υπόλοιπη Ελλάδα που θέλουν να γνωρίσουν αυτό το περίφημο δέντρο και να απολαύσουν τη σκιά του. Ένας τόσο μεγάλος όμως πλάτανος έχει και προβλήματα με τα κλαδιά του που ξεραίνονται ή σπάνε από τα χιόνια και τους αέρηδες και πολλές φορές κρέμονται ή σκαλώνουν στα άλλα κλαδιά και ανά πάσα στιγμή μπορεί να πέσουν στο έδαφος με κίνδυνο πολλές φορές να τραυματίσουν κάποιον άνθρωπο ή να προξενήσουν ζημιές.

Δεν είναι και εύκολη δουλειά να βάλεις σκάλα σε ένα δέντρο...

Μια ομάδα φίλων από την Άρτα, ο Ανδρέας Χαραλάμπης καθηγητής φυσικής, ο Βάσος Κωστής και ο Χρήστος Μπόσμης οι οποίοι δηλώνουν πως από τότε που τον γνώρισαν τον έχουν ερωτευτεί και τον επισκέπτονται συχνά, σε μια πρόσφατη επίσκεψή τους στο χωριό διαπίστωσαν πως κάποια μεγάλα κλαδιά του πλατάνου ενέχουν κινδύνους για τους ανθρώπους που θα καθίσουν από κάτω τους τώρα που καλοκαιριάζει και γεμίζει η πλατεία και πήραν την απόφαση να τον καθαρίσουν.
Δεν ήταν δα και εύκολο πράγμα να ανέβουν πάνω στο μεγάλο δέντρο το οποίο σημειωτέον δεν μπορεί να πλησιάσει ειδικό ανυψωτικό μηχάνημα να κόψουν τα κλαδιά και γι’ αυτό πήραν μια ξύλινη σκάλα την οποία έδεσαν με σχοινιά στον κορμό και έτσι αναρριχήθηκαν πάνω στο μεγάλο δέντρο και έριξαν στο έδαφος τα ξερά κλαδιά. Η δουλειά απαιτούσε ειδικές ικανότητες ισορροπιστή και για αυτό ο Ανδρέας που όπως λένε μπορεί να βαδίσει πάνω στο παραπέτο της γέφυρας της Άρτας με δεμένα τα μάτια ήταν αυτός που περπάτησε πάνω στα κλαδιά, τα έδεσε με σχοινιά και σιγά – σιγά και προσεκτικά τα τράβηξαν κάτω χωρίς βεβαίως να σπάσουν τα υγιή και τα καινούργια βλαστάρια της χρονιάς.

Η παρέα από την Άρτα τέλειωσε και κατεβαίνει από τον πλάτανο

Η όλη τους επιχείρηση επίσης εμπνέονταν από το σεβασμό στον πλάτανο και προσπάθησαν να μην πληγώσουν καθόλου τον κορμό του με καρφιά προκειμένου να στηρίξουν τη σκάλα. Ήξεραν πολύ καλά πως αν επιχειρούσαν να βάλουν έστω ένα καρφί, αυτό θα δημιουργούσε μια πληγή που θα έφερνε αμέσως το σάπισμα του πληγωμένου σημείου και σιγά – σιγά θα επεκτείνονταν σε όλο το δέντρο. Μαθηματικά όλες αυτές οι πληγές καταλήγουν σε ακρωτηριασμό του δέντρου γεγονός που αν σε μια ποταμιά ή σε άλλο σημείο του δάσους θεωρείται φυσικό και απαλλάσσει το δέντρο από τα άρρωστα μέλη του, στο Λεοντίτο περικλείει κινδύνους για τους ανθρώπους.

Ο Ανδρέας αποδείχθηκε ένας πολύ καλός ισσοροπιστής

Η μέθοδος που ακολούθησαν οι τρεις φίλοι να φροντίσουν τον πλάτανο ήταν ένας συνηθισμένος τρόπος να περνάνε παλαιότερα από το ένα κλαδί στο άλλο σε κάποια δέντρα τα οποία για να μαζέψουν τους καρπούς του οι άνθρωποι έπρεπε να υποχρεωτικά να σκαλώσουν πάνω του. Τέτοια συνήθως δέντρα ήταν οι καρυδιές που για να ανέβει κάποιος επάνω στα κλαδιά τους να τινάξει τον καρπό έπρεπε να χρησιμοποιήσει σκάλα ή να δεθεί. Μια τέτοια απόπειρα φυσικά και απαιτούσε ειδικές ικανότητες και σε κάθε χωριό ήταν λίγοι τότε που ανέβαιναν στα δέντρα και φυσικά έπαιρναν και καλό μεροκάματο. Σήμερα όμως είναι ζήτημα αν βρεθεί κάποιος να το κάνει αυτό, χώρια που όλες οι μεγάλες καρυδιές έχουν κοπεί για το πολύτιμο για έπιπλα ξύλο τους και αν κάπου έχει σωθεί μια, περιμένουν να πέσουν οι καρποί τους στο έδαφος να τα μαζέψουν.

Κι επειδή κάποιοι φίλοι έχουν την απορία που τους βρίσκω όλους αυτούς τους ωραίους και διαφορετικούς ανθρώπους, τους προσκαλώ σε ένα ταξίδι μαζί μου. Έτσι θα έχουν τη χαρά και γνωρίσουν ένα σωρό τόπους που ούτε καν φαντάζονται ότι υπάρχουν και βεβαίως την τιμή να συνταξιδεύσουν με τον καλύτερο συνοδηγό της ορεινής Ελλάδας...

ΤΑ ΚΟΛΛΥΒΑ ΤΗΣ ΧΑΡΑΣ

Οι στολισμένες πανυχίδες για τους εορταζόμενους δίνουν τον διαφορετικό τόνο στην ημέρα και δεν αφήνουν κανένα περιθώριο για οποιαδήποτε παρεξήγηση

ΑΝΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΣΤΟ ΠΑΛΙΟ ΒΑΣΙΛΕΣΙ ΤΗΣ ΠΡΑΣΙΑΣ

Δεν είναι δα και συνηθισμένο φαινόμενο· σε κάποια απόμερα χωριά, όπως στο δυσπρόσιτο συνοικισμό Βασιλέσι της Πρασιάς στον Απεράντιο της Ευρυτανίας το οποίο πολλοί θεωρούν σβησμένο, να γίνεται μέσα στις αρχές του χειμώνα ένα ωραίο πανηγύρι και τον πρώτο λόγο να τον έχουν οι μόνιμοι κάτοικοί του…

Έτσι έγινε, ανήμερα του Αγίου Δημητρίου, όταν με τον Δημήτρη Παπαδιά από

τον γειτονικό συνοικισμό Πρόδρομος, είπαμε να γιορτάσουμε αυτή την αφιερωμένη στους Δημητράδες ημέρα στη μικρή εκκλησία του Αϊ - Δημήτρη στο παλιό Βασιλέσι. Ήταν νωρίς όταν φτάσαμε εκεί από το χωματόδρομο που περνάει μέσα από το δύστροπο ποτάμι που καλείται Βασιλόρεμα και ευτυχώς δεν είχε νερό γιατί αλλιώς θα έπρεπε να περπατήσουμε μια απότομη, άτεχνη ανηφοριά που βγάζει στην εκκλησία και πληγώνει σοβαρά το τοπίο και είχαμε χρόνο να παρατηρήσουμε το χώρο.
Άντρες – γυναίκες είχαν έρθει όλοι με τα καλά τους κι εκεί που περιμέναμε πως θα βλέπαμε μόνο γέροντες, με ευχάριστη έκπληξη διαπιστώσαμε πως μεταξύ των εκκλησιαζομένων ήταν και δυο – τρεις νέες γυναίκες, της μιας μάλιστα ο άντρας, είχε στα χέρια του την κορούλα τους, την Πόπη, ντυμένη εορταστικά σαν ροζ κουφετάκι. Η αργία φταίει, σκεφτήκαμε. Λίγο αργότερα όμως καταλάβαμε πως ναι μεν το τετραήμερο υποστήριξε κατά κάποιο τρόπο την παρουσία τους, αλλά οι επισκέψεις τους είναι τακτικές γιατί όλο και κάποιος πρέπει να ανοίγει την πόρτα του πατρικού σπιτιού και να λέει δυο κουβέντες στους γονιούς που μένουν μόνιμα στο χωριό.

.
Οι περισσότεροι άντρες φορούσαν το κλασικό καλό ρούχο της γιορτής, ύφασμα παντελόνι, πουκάμισο, σακάκι, φρεσκοξυρισμένοι όλοι ενώ οι γυναίκες, ταγιεράκι από έμπειρη μοδίστρα που κάνει πάντα πιο γλυκιές τις μεσόκοπες ενώ το χτένισμά τους ακολουθούσε την παλιά μόδα που δημιούργησαν κάποτε οι ντόπιες κομμώτριες και έκτοτε υιοθετήθηκε στην περιοχή. Κανένας πάντως δεν φορούσε τίποτα από τα καινούργια ρούχα -τζιν, φόρμες με διαφημιστικά σήματα, μπουφάν και άλλα τέτοια που αν μη τι άλλο, φαίνονται αταίριαστα και χαλάνε την εικόνα κάθε μιας γιορτής. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας ουδόλως αμφισβητήθηκε η «τάξη» του κόσμου. Οι άντρες έκατσαν εκεί που πρέπει, οι γυναίκες πίσω – πίσω και μπροστά τους τα παιδιά ενώ οι ψάλτες ήταν συγχωριανοί με έφεση την καλλιφωνία και στα τραγούδια.
Η μικρή εκκλησία, λόγω της απομόνωσης δεν είχε φωτισμό από ηλεκτρικό ρεύμα. Ένα γλυκό φως όμως ανέβαινε από το λιθόστρωτο πάτωμα κοντά στο τέμπλο όπου στη σειρά ήταν τοποθετημένες εννιά φωτισμένες πανυχίδες, όσες και οι οικογένειες του χωριού που είχαν ένα Δημήτρη ή μια Δημητρούλα, ανεξάρτητα αν οι εορτάζοντες ήταν παρόντες ή κάπου μακριά. Οι μανάδες είχαν φροντίσει να τους γιορτάσουν στην εκκλησία με πανυχίδες που είχαν φτιάξει με τον ίδιο τρόπο όπως παλιά και ας τις κατακρίνουν άλλες αυτά τα «σιτάρια» προορίζονται μόνο για τους πεθαμένους.

.
«Έτσι μάθαμε από τις μανάδες μας κι έτσι θα συνεχίσουμε» μας είπε η Διαμάντω Μάνταλου μια δραστήρια γυναίκα που κατοικεί στις Λαγκαδιές Προδρόμου και θεωρεί πως οι γιορτές και μάλιστα οι αυτές που γίνονται στα παλιά εξωκκλήσια του χωριού, πρέπει να γίνονται όπως παλιά. «Θα καταλαβαίναμε σήμερα αν ήταν του Άϊ Δημήτρη αν δεν ήταν οι πανυχίδες» λέει και ξεθυμαίνει με τις πρωτευουσιάνες που τα έχουν παρατήσει όλα και γι’ αυτό τίποτα δεν πάει καλά πλέον στον κόσμο.
Σε αυτό το απόμερο μέρος των Ευρυτανίας, το Βασιλέσι που οι θρύλοι το θέλουν ως αρχαίο βασίλειο, απ’ όπου προέρχεται λένε και το όνομά του, διατηρείται ακόμα αυτό το έθιμο με τις αμνημόνευτες ρίζες και απ’ ότι φαίνεται άντεξε και στην πολεμική ορισμένων κύκλων σχετικά με το αν η ευχή απευθύνονταν προς τους ζωντανούς ή τους πεθαμένους. Το θέμα όμως το είχε λύσει προ πολλού η ισχυρή τοπική παράδοση που δεν ήθελε να γίνονται μνημόσυνα την ημέρα που εορτάζει ο συγκεκριμένος ναός κι έτσι χωρίς το φόβο μη τις αποπάρει κανένας, οι γυναίκες δημιουργούν ωραίες πανυχίδες με βρασμένο σιτάρι και τριμμένο καρύδι που το στολίζουν με φέτες από κόκκινα μήλα και αν έχουν, γιατί είναι δυσεύρετα πλέον και με χρωματιστά κουφέτα και να μην δημιουργούνται παρεξηγήσεις τις βάζουν από την πλευρά της Παναγίας. Αναλόγως δε με τα άτομα της οικογένειας που εορτάζουν βάζουν και τα αναμμένα κεριά τα οποία μετά τη σχετική ευλογία ο ιερέας τα σβήνει με κόκκινο κρασί. Όταν σχόλασε η εκκλησία οι κυράδες πέρασαν μπροστά απ’ όλους που περίμεναν στην αυλή και προσέφεραν τις ωραίες πανυχίδες κουβαλώντας και χαρτοπετσέτες που έχουν υποκαταστίσει το κλασικό μαντήλι που συνήθιζαν να βάζουν οι παλιότεροι το «σιτάρι» όπως το λέμε και σε άλλα μέρη και από το οποίο, αν το χωριό είχε αρκετά ονόματα εκείνη τη μέρα, χόρταιναν και πολλοί από τους αδύναμους.

.
Μείναμε από τους τελευταίους και πήγαμε να φύγουμε όταν ο Βασίλης Ζευγωλάς, ο μοναδικός μαζί με τη γυναίκα του Χρυσούλα κάτοικος του οικισμού Παλιό Βασιλέσι και γείτονας της εκκλησίας, μας προσκάλεσε να περάσουμε από το σπίτι του να μας κεράσει για τη γιορτή του γιού του που ήταν στην Αθήνα. Δεν μπορούσαμε να πούμε όχι γιατί ο τρόπος της πρόσκλησης είχε κάτι από εκείνο το παλιό, ανεπιτήδευτο κάλεσμα που δεν έκανε εξαίρεση σε κανένα ξένο κι έτσι βρεθήκαμε σε ένα απλό, κατακάθαρο σπίτι και κάτσαμε στην αυλή μαζί με τους συγχωριανούς.
Το γλυκό που μας πρόσφεραν δεν μπορούσε να είναι τίποτα άλλο από μπακλαβάς που είχε φτιάξει η ίδια η νοικοκυρά και ντόπιο τσίπουρο που σέρβιρε η κόρη της που γι’ αυτό το λόγο είχε έρθει από το Καρπενήσι. Η κουβέντα στην αυλή ήταν σύντομη και στράφηκε γύρω από την κατάσταση της εκκλησίας η οποία χρήζει άμεσης επέμβασης γιατί θα πέσουν και οι τελευταίες από τις αγιογραφίες της και φυσικά για τα παλιά χρόνια, όταν σε όλη την Πρασιά ζούσαν πάνω από χίλια άτομα και του Άϊ – Δημήτρη γιόρταζαν και με όργανα, τον Γιώργο Ζιαβλάνη και τον Χρήστο Μάη.
Οι καιροί αυτοί όμως πέρασαν και σε όλο το Βασιλέσι δεν ζουν πάνω από 30 άνθρωποι μεγάλης κυρίως ηλικίας και για τους οποίους, το μικρό πανηγυράκι του Αι Δημήτρη γι’ αυτούς ήταν εφέτος η μεγαλύτερη γιορτή του χρόνου!

Η μικρή εκκλησία του Αι Δημήτρη στο παλιό Βασιλέσι έχει την ιστορία της αλλά και πολλά προβλήματα που θέλουν άμεση και σωστή αντιμετώπιση από τους ειδικούς

Οι Ζευγωλαίοι είναι οι πιο κοντινοί γείτονες του Αϊ Δημήτρη και στην αυλή τους κάνουν πάντα την πρώτη στάση οι χωριανοί να ευχηθούν για τον γιό του Δημήτρη.

Η Διαμάντω Μάνταλου δεν καμαρώνει μόνο για το όμορφο πιάτο της αλλά και για τον ντροβά της με τα παλιακά στολίδια που τον κρατάει ακόμα από την προίκα της

Μέχρι να ακούσουν πως κοντεύει να τελειώσει η λειτουργία για να μπουν και αυτοί στην εκκλησία οι άντρες του χωριού προλαβαίνουν να πουν μερικές κουβέντες

Δεν μπόρεσε να πάει φέτος στο χωριό ο Δημήτρης της κυρά Παναγιώτας Πότσιου από το Κυπαρίσι αλλά η μάνα του μάζεψε γι’ αυτόν τις ευχές των συγχωριανών του

Σκέφτεσαι καμιά φορά πως αν είχε η μικρή εκκλησία του Αι Δημήτρη είχε ηλεκτρικό, οι πανυχίδες με τα αναμμένα κεριά θα έχαναν τη μισή ομορφιά τους

Όποιος περπατήσει τους μαχαλάδες της Πρασιάς, σίγουρα θα καταλάβει γιατί αυτός ο κόσμος εκεί επιμένει να κρατάει με πείσμα τις πατρογονικές του παραδόσεις

Οι ψηλές, απότομες και απάτητες κορφές των Πρασιώτικων βουνών στα κεντρικά Άγραφα στεγάζουν τον μικρό κόσμο που μένει ριζωμένος στο απόμακρο Βασιλέσι

Δεν είναι δα και πολλές οι μέρες του χρόνου που μπορούν να επισκεφθούν οι γειτόνισσες τους Ζευγωλαίους και η κυρά Χρυσούλα ξέρει πώς να τις ευχαριστήσει

Η λειτουργία ήταν μόνο η αρχή για τη γιορτινή ημέρα και οι κυράδες του χωριού φεύγουν βιαστικά γιατί ξέρουν πως χωριανοί και φίλοι θα περάσουν και από το σπίτι

Έτσι το βρήκαν το έθιμο και έτσι θα το συνεχίσουν οι κυράδες της Πρασιάς που θέλουν τις πανυχίδες για τα ονόματα των δικών τους να τις ευλογεί ο παπάς.

Το πανηγυράκι του Αι Δημήτρη δίνει την ευκαιρία και σε πολλούς ξενιτεμένους να γυρίσουν αυτή τη μέρα στην Πρασιά και να χαρούν μαζί με τους χωριανούς τους.

- Το μικρό αυτό αφιέρωμα στο πανηγυράκι του Αγίου Δημητρίου στο παλιό Βασιλέσι της Πρασιάς δημοσιεύτηκε στο ένθετο περιοδικό του Έθνους "EXPLORE NATURE" τον Νοέμβριο του 2009. Φυσικά υπάρχουν και άλλες φωτογραφίες από εκείνη την ημέρα και σύντομα θα δημοσιευτούν στο agrafagroup.blogspot.com.

ΟΠΩΣ ΠΑΛΙΑ ΣΤΑ ΑΓΡΑΦΑ

Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία των Αγράφων που επιστημονικό συνέδριο με θέμα την προβολή της πολιτισμικής κυρίως συνέχειας του χώρου έγινε στην καρδιά της ορεινής Ελλάδας. Έτσι, στις 8 – 10 Αυγούστου, με πρωτοβουλία του Δήμου Αγράφων, της Πανευρυτανικής Ένωσης, του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ευρυτανικών Σπουδών και Ερευνών και με τη συνδιοργάνωση της Ν. Α. Ευρυτανίας και την υποστήριξη του αγραφιώτη Στέφανου Γ. Κωστούλα που ήταν ο κύριος χορηγός του συνεδρίου, της εταιρείας HONDOS CENTER και της ΤΕΔΚ Ευρυτανίας, 50 εισηγητές (πανεπιστημιακοί, ιστορικοί, φιλόλογοι, ερευνητές) συμμετείχαν στις εργασίες του τριημέρου συνεδρίου που διεξήχθη στα χωριά Τροβάτο, Άγραφα και Μεγάλα Βραγγιανά.
Το γεγονός, βεβαίως και σημειώθηκε ως η κορυφαία πολιτιστική εκδήλωση φέτος για τα Άγραφα, για πολλούς όμως των ακροατών αποτέλεσε την αφετηρία προβληματισμών σχετικά με επιμονή των εισηγητών σε ζητήματα που απασχολούν κυρίως κοινωνίες που έχουν λύσει τα βασικά τους προβλήματα ενώ τους ελάχιστους μόνιμους κατοίκους άλλα πιο επίκαιρα και επείγοντα τους καίνε.Όπως για παράδειγμα η αποψίλωση του χώρου από ενεργούς πολίτες, η υποχώρηση της παραδοσιακής κτηνοτροφίας που ήταν η βάση της τοπικής οικονομίας και η υποβάθμιση του ανθρωπογενούς και φυσικού περιβάλλοντος, ουδόλως θίχτηκαν. Το χαρακτηριστικό της υπόθεσης ήταν η μεταφορά των συνέδρων στα Άγραφα που έγινε με κάποια μνημειακά οχήματα τα οποία χρησιμοποιεί επιτυχώς ακόμη η Τrekking Hellas για τη μεταφορά των εραστών της φύσης της Ευρυτανίας. Με την επιστράτευσή τους αυτά τα νοσταλγικά οχήματα που είχαν γράψει ιστορία στους χωματόδρομους που άνοιγε κάποτε η ΜΟΜΑ επιβεβαίωσαν την ανάγκη τους ακόμη και στην εποχή των μεγάλων εργολαβιών που καθηλώνουν δυστυχώς τις ελπίδες των Αγραφιωτών για μια σωστή και ασφαλή οδική σύνδεση με τον έξω κόσμο!

Το κείμενο δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία, στις 19/09/08. Το αναδημοσιεύω εδώ για να θυμόμαστε εκείνες τις ωραίες στιγμές στα Άγραφα.

ΤΟ ΓΕΡΑΚΙ ΤΟΥ ΠΡΩΪΝΟΥ

Ξυπνάει νωρίτερα από κάθε άλλο ένοικο του δάσους ή τον επισκέπτη του Δασικού Χωριού στο Καροπλέσι των θεσσαλικών Αγράφων το μεγάλο γεράκι και φέρνει, μόλις αρχίσουν να το βοηθούν τα ανοδικά ρεύματα του πρωϊνού, τις αργές βόλτες του πάνω από το Παλιοχώρι διαλέγοντας κορυφή ελάτου να κουρνιάσει. Από κει, αφού ξεχωρίσει με το βλέμμα το ανύψίαστο θύμα του, θα πέσει πάνω του σαν κεραυνός.
Έτσι, αυτό το άγριο πουλί γίνεται άθελά του και στοιχείο προβολής του τόπου και όσοι γνωρίζουν τις συνήθειές του σηκώνονται από τα χαράματα και πιάνουν θέση να το δούν και αν προλάβουν, να το φωτογραφίσουν εξηγώντας παράλληλα σε όσους δείχνουν ενδιαφέρον, ότι αυτό που πετάει, παρότι έχει μεγάλες φτερούγες δεν είναι αετός! Κι ακόμη ότι οι ξηροί κρωγμοί του δεν απευθύνονται στο ταίρι του καθώς από την εποχή των ερώτων έχει περάσει αρκετός καιρός, αλλά προς τον ταπεινό κόσμο του δάσους για να επιβεβαιώσει την ισχύ του και να τους επιστήσει την προσοχή!
Δεν έχει κανένα άλλο λόγο να ξυπνήσει τόσο νωρίς ο άρχοντας των Αγράφων… [23/09/08].